“…Milletin her sınıf halkından, hatta İslam dünyasının en uzak köşelerinden bana ebedi olarak iftihar duyacağım şekilde gösterilen teveccüh ve itimada layık olabilmek için en mütevazı bir millet ferdi sıfatiyle hayatımım sonuna kadar vatanın hayrına vakfeylemek emeliyle barıştan sonra Halkçılık esası üzerine dayanan ve Halk Fırkası adıyla siyasi bir fırka kurmak niyetindeyim”.

Mustafa Kemal Atatürk’ün bu konuşmayı yaptığı tarihlerde Kurtuluş Savaşı yeni sona ermiş, Mudanya Ateşkes Antlaşması yeni imzalamış, Saltanat yeni kaldırılmış ve Lozan Barış görüşmeleri yeni başlamıştır. Aynı zamanda TBMM’de gruplaşmalar çoğalmış ve siyasal yaşamda siyasal partilere gereksinim duyulmaya başlanmıştır. 6 Aralık 1922 tarihinde basına yaptığı açıklamada yeni bir döneme girildiğini belirten Mustafa Kemal Atatürk, Kurtuluş Savaşı’nda olduğu gibi, izleyen dönemdeki çağdaşlaşma sürecinde de milletin yardımını ve aydınların da katkısını istiyordu.

Atatürk bu konuşmanın hemen sonrasında bir yurt gezisine çıkmıştır. Gezi sırasında yaptığı bir konuşmada kuruluş yıllarında Halk Fırkasının temel felsefelerinden birini oluşturacak şu ifadeye yer vermiştir:

“Bence, bizim milletimiz birbirinden çok farklı menfaatleri takip edecek ve bundan dolayı da mücadele halinde buluna gelen çeşitli sınıflara malik değildir. Memleketteki sınıflar birbirlerine lazım olan ve birbirlerini tamamlayıcı ve bütünleyici mahiyettedir. Onun için de Halk Fırkası bütün sınıfların haklarını, yükselme sebeplerini ve saadetini sağlamak yolunda çalışmalarda bulunacaktır”.

Görüldüğü gibi Mustafa Kemal Atatürk yaptığı konuşmada, Halk Fırkası’nın sınıf temeli üzerine kurulmayacağını, sınıf ayrımı yapılamayacağını ve tüm sınıfları kapsayan bir parti olacağını belirtmektedir. Bu konuşma, Kurtuluş Savaşı sonrası Türkiye’sinde ortaya çıkan ve 10’ncu Yıl Marşı’nda da ifadesini bulan “imtiyazsız, kendine güvenen toplum, kaynaşmış kitle” arayışına, parti yoluyla cevap oluşturma ve ulus devlete yönelişin bir habercisi gibidir.

8 Nisan 1923 tarihinde ise, Mustafa Kemal Atatürk, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Başkanı sıfatıyla, bir bildiri yayınlamıştır. Dokuz maddeden oluştuğu için 9 umde (ilke) olarak anılan bu metin, bir “seçim bildirgesi”dir. Bu seçim bildirgesi, aynı zamanda, kurulacak parti için de bir program hazırlığı niteliğini taşımaktadır.

Daha sonra Mustafa Kemal Atatürk ve partinin kuruluşunu destekleyen milletvekilleri, tüzük hazırlıklarına başlamışlardır. Hazırlanan tüzükte, “Halkçılık”, “Cumhuriyetçilik” ve “Milliyetçilik” temel ilkeler olarak benimsenmiş; “Ulusal Egemenlik”, “Devrim” ve “Hukukun Üstünlüğü” kavramlarına da yer verilmiştir.

Bu gelişmelerden sonra “Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti”, “Halk Fırkası”na dönüştürülmüş ve Mustafa Kemal Atatürk, 9 Eylül 1923’te İçişleri Bakanlığı’na başvurarak, “Halk Fırkası”nın kuruluşunu bildirmiştir.

CHP’nin partileşme sürecindeki gelişim çizgisinin de ortaya koyduğu gibi, Cumhuriyet Halk Partisi, Kurtuluş Savaşı’nı örgütleyen ve yürüten “Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti”nin devamıdır. Başlangıçta “Halk Fırkası” olan partinin adı, 1924 yılında “Cumhuriyet Halk Fırkası”, 1935 yılında da “Cumhuriyet Halk Partisi” olarak değiştirilmiştir.

• halk fırkası
• halk fırkasının kuruluşu
• halk fırkasının kurulması
• cumhuriyet halk fırkasının kuruluşu
• HALK FIRKASI

• Cumhuriyet Halk Partisi’nin İlk Programları ve Dokuz Umde
• Cumhuriyet Halk Partisi Olağan Büyük Kongresi
• Hangi CHP!.. Nereye?..
• Kılıçdaroğlu: “Genel af söylemi yanlış”
• Baykal: “Bu bir cemaat hesaplaşmasıdır”

CHP, Olağan Büyük Kongresi’ne hazırlanırken, 14 Şubat’ta yapılan İstanbul İl Kongresi’nin ardından diğer iki büyük şehirdeki kongreleri ile Adana ve Mersin İl kongrelerini de bu hafta sonu yapacak. Genel Başkan Deniz Baykal, Adana ve Ankara İl Kongrelerine katılacak.

İl kongresi öncesi sancılı bir süreç yaşayan CHP İzmir İl Örgütü’nde kongreye son dakikada bir sürpriz olmaması durumunda tek adayla gidilmesi bekleniyor. Mevcut İl Başkanı Rıfat Nalbantoğlu, önce aday olacağını açıkladı, ancak daha sonra yaptığı açıklamada “Bugün gelinen noktada genel başkanımızın görüşü açıktır ve bu görüş 27 Şubat 2010 tarihindeki CHP İzmir il kongresinde il başkanlığına aday olmamam gerektiği yönündedir” diyerek aday olmayacağını belirtti. 29 Mart 2009 Yerel Seçimleri öncesi İl Başkanı Kemal Karataş’ın Konak Belediye Başkanlığı’na aday olması üzerine PM üyesi olan Rıfat Nalbantoğlu Baykal tarafından İzmir İl Başkanlığı’na atanmıştı.

CHP İzmir Milletvekili Selçuk Ayhan, İl Kongresi öncesi İzmir’de çalışmalar yürütüyor. Ayhan, ANKA’ya yaptığı açıklamada Nalbantoğlu’nun aday olmamasına ilişkin “Genel Başkanımız onu atamayla göreve getirirken İzmir’le ilgili bazı görevler yüklediğini ve o görevlerin kendisi tarafından yapılmadığını söyleyerek ona bir çekince koymuştu. Süreç öyle gelişti” dedi.

CHP İzmir İl Başkanlığı için bir çok adayın ismi gündeme geldi ancak Baykal’ın, daha önce 7 defa bu görevi yapmış olan Ekrem Bulgun’u işaret etmesi üzerine Bulgun ismi ağırlık kazandı. 2005′teki İzmir İl Kongresi’nde Bulgun’a karşı yarışan ve 3 oy farkla seçimi kazanan Ayhan, yeni aday belirleme sürecinde İzmir’de ismi sunulan tüm adaylara İzmirli siyasetçiler tarafından “kulp takıldığını” ifade ederek bu nedenle Kongre’ye partide “Ekrem Abi” olarak anılan Ekrem Bulgun’la gidileceğini söyledi. Seçime giden süreçte partinin bütünlük içinde hareket etmesi gerektiğini kaydeden Ayhan, İzmir’deki ilçe kongrelerinde belediye başkanlarının inisiyatifine dikkat çekerek“Belediye başkanları ilçe kongrelerinin belirlenmesinde doğrudan etkili olmuştur. O nedenle il başkanının belirlenmesinde de siyaseten kendisiyle çalışacak kişiyi önerme konusunda Genel Başkan’ın takdirini farklı değerlendirmek yanlış olur” diye konuştu.

CHP İzmir İl Kongresi, 27 Şubat Cumartesi günü Celal Atik Kapalı Spor Salonu’nda saat 10.00′da yapılacak.

Adana, Ankara ve Mersin kongreleri

CHP Adana İl Kongresi’nde mevcut başkan Serdar Seyhan’ın tekrar aday olması bekleniyor. 27 Şubat Cumartesi günü saat 11.00′de yapılacak olan Kongre’ye Genel Başkan Deniz Baykal da katılacak.

CHP Ankara İl Kongresi’ne de tek adayla gidiliyor. Genel Başkan Baykal’ın da katılması beklenen Ankara İl Kongresi’ni duyurmak için Ankara’daki reklam panolarına“Umudum Sende” sloganlı kongre afişleri asıldı.

Kongrede mevcut İl Başkanı Ali Yıldızlı’nın tek aday olması bekleniyor. Yıldızlı, Ankara’daki 25 CHP İlçe Başkanı’nın kendisinin adaylığı konusunda görüş birliğine vardığını belirtti. 634 Ankara İl Delegesi’nin oy kullanacağı kongre 28 Şubat Pazar günü saat 11.00′de Balgat Anadolu Gösteri Merkezi’nde yapılacak.

CHP Mersin İl Kongresi de 28 Şubat Pazar günü yapılacak. Mersin’de de mevcut İl Başkanı Yılmaz Şanlı’nın başkanlığa tekrar aday olması bekleniyor.

Cumhuriyet

• Halk Fırkası’nın Kuruluşu
• Hangi CHP!.. Nereye?..
• Cumhuriyet Halk Partisi’nin İlk Programları ve Dokuz Umde
• Kılıçdaroğlu: “Genel af söylemi yanlış”
• Baykal: “Bu bir cemaat hesaplaşmasıdır”