***

Bugün TC’yi yıkmak ve yerine 2. veya 3. Cumhuriyeti yahut Neo- Osmanlı Padişahlığını kurmak için deşifre olmuş bir hareket var… Ve bu bağlamda CHP’nin Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, söylemleri ve parti içi düzenlemeleriyle CHP’yi kuruluş ekseninden kaydırmakta… Bu bir tesadüf müdür?..
Ben komplo teorilerine pek itibar etmem ama, Deniz Baykal’ın kaset şantajıyla tasfiye edilmesinden ve sonra da CHP’deki Onur Öymen, Canan Arıtman, Nur Serter ve en sonunda da Süheyl Batum’un tasfiye edilmelerinin arkasında bir iç ve dış komplonun parmak izleri var gibi…
Yazdıklarım ortada. Başından beri Kılıçdaroğlu hakkında mülahazat hanelerimi açık bıraktım ve oraya şimdi neler dolmakta, neler!.. Bu “hanelerin” kişisel, yöresel boyutları da var. Mesela Dersimli Kılıçdaroğlu’nun, Onur Öymen’in “Dersim isyanının” bastırılması konusundaki sözlerini hiç bağışlamadığı belli oldu… Acaba, bu isyanı gerektiği gibi bastıran Mustafa Kemal’i de mi bağışlamadı?!!
Atatürkçüleri tasfiye ederken ekibine aldığı kimseler başka bir şey…
Sayın Kılıçdaroğlu’nun göreve gelmesinden sonra 4. MYK oluştu… Bu kadar sık değişiklik partide sürekliliği ve tutarlılığı bozar ama dediğim gibi bu, partinin iç meselesi ve Genel Başkanın tasarrufu…
Ne var ki, son MYK tertibi de en azından garip; çünkü eski MYK üyelerini bizzat Sayın Kılıçdaroğlu seçmişti… Kendi seçtiği yakın çalışma arkadaşlarının bu kadar çoğunu görevden uzaklaştırmak ilk seçmede yanlış yapıldığı şeklinde anlaşılır… Bunun arkasında başka bir tertip yoksa!..

***

Gidenlerin ve gelenlerin siyasi eğilimlerine gelince, genel kanı, Osman Korutürk, Gülsüm Bilgehan, Süheyl Batum, Hurşit Güneş, Engin Altay, İzzet Çetin gibi arkadaşların Atatürkçü çizgiyi savundukları ve ulus devlet, terörle mücadele, laiklik gibi temel konularda partinin programında yer alan temel ilkelerine sahip çıktıkları doğrultusundadır. Oysa görevinde kalanlardan örneğin Sezgin Tanrıkulu’nun çok farklı bir çizgide olduğu, gene görevde kalıp da partinin ideolojisine yön vermeğe çalışan Sencer Ayata gibi üyelerin İkinci Cumhuriyetçilerin görüşlerine yakın durdukları izlenimi vardır…Yeni gelenlerden çoğunun ideolojik çizgileri bilinmemektedir. Ama örneğin dış politika sorumluluğu verilen Faruk Loğoğlu’nun 1 Mart tezkeresinin reddine karşı çıktığı ve CHP’nin o tarihte oybirliği ile aldığı karara ters düştüğü bilinmektedir.
“CHP’nin iç işlerine karışmak ne haddime!..” diyeceğim ama diyemiyorum; babam da bu Cumhuriyetin temel taşının koyucularından. Açıkçası “Birinci ve Tek Cumhuriyetin” bitirilmesi ile CHP’nin felsefesinden kaydırılması bence tesadüf değil…
Evrensel bir komplo… Komplolar içinde bir komplo!..

Altemur KILIÇ

• atatürk
• mustafa kemal atatürk
• kemalist hangi
• misak-ı sa\y nedir

• Ey CHP milletvekilleri neredesiniz? Yaşıyor musunuz?
• CHP’de İki Çizgi
• Cumhuriyet Halk Partisi’nin İlk Programları ve Dokuz Umde
• Halk Fırkası’nın Kuruluşu
• Kılıçdaroğlu: “Genel af söylemi yanlış”

Attila İLHAN

Gâzi ‘nin ‘Halk Fırkası’ (CHP) , onun hayâlindeki -belki ‘yüz yıl sürecek’- çetin bir ‘Ulusal Demokratik Devrim ‘in, ‘organı’; ‘bizzat’ tasarladığı üç – Vatan, Maarif, Sa’y- ‘Misâk-ı Millî ‘nin uygulayıcısı, bir ‘örgüt’tü; öyle bir örgüt ki lideri, tarih önünde sorumluluğunu yüklendiği ‘inkılâbı’ ;, şöyle târif etmektedir: ”… Bu inkılâp, kelimenin vehleten ifâde ettiği ‘ihtilâl’ kelimesinden başka, çok daha vâsi bir tahavvülü ifâde etmektedir.” Halbuki Fâlih Rıfkı bey, Gâzi ‘nin, bu tarihî misyonu üstlenecek örgüt içindeki yalnızlığını, bakar mısınız nasıl anlatıyor:

”… Atatürk ileri atılışlarında daima, statükocu, el altından sinsi sinsi baltalayıcı, Tanzimat bürokratlarının pasif dayatışına uğramıştır. (Buraya dikkat!) Gerçekte, Atatürk partisi millet içinde değil; Atatürkçülük dediğimiz her şey, kendi partisi içinde azınlıkta idi. Ölümünden sonra parti güdümü, bu inançsızların eline geçti…” (Bkz. Çankaya)

İsmet Paşa ne diyor?..

Evet töhmet, doğrudan İsmet Paşa ‘ya yöneltilmiştir; bunda kuşku yok, zira aynı Fâlih Rıfkı bey , aynı eserinde, ondan söz ederken de sözünü sakınmıyor:

”… İsmet bey, hiçbir zaman ‘devrimci’ olmamıştır. İlk gençliğinden beri, tanışma fırsatı bulduğu insanlarla, kendisini saydıran ve sevdiren bir ‘vazife’ adamı idi. O bir ‘düzen’ adamıdır, ‘hiyerarşi’ adamıdır. (Buraya dikkat!) İleri bir ‘Tanzimatçı’dır!”

Fakat asıl şaşırtıcı, -hatta vahim- olan; İsmet Paşa ‘nın, Hatıraları ‘nda; Halk Fırkası ‘na karşı, Terakkiperver Fırka ‘yı kurmuş eski silah arkadaşlarıyla, mukayesesini yaparken; dolaylı da olsa, Fâlih Rıfkı bey‘i haklı çıkarması:

”… Terakkiperver erkânı (Ali Fuat, Karabekir Kâzım ve Refet Paşalar ile Rauf Orbay) ‘reformcu’ kimselerdi ama, ‘Osmanlı reformcusu’ idiler; (buraya dikkat) ben dahil hiçbirimiz, reformculukta Atatürk metotlarını daha evvel görmüş, düşünmüş, benimsemiş değiliz. (Düpedüz ‘Atatürkçü değiliz’ demiyor mu?) Atatürk metotları meydana çıkınca, ben sükûnetle vaziyeti mütâlaa ederek, hâlin, zamanın tedbirleridir diye düşünmüşümdür. Atatürk’le konuşmalarımızda, ‘yapılabilirse, bu şimdi yapılır’ dediği zaman, benim inanmam, ötekilerin korkması: farkımız bundan geliyor…” (Hatıralar, Cilt II. s. 204.)

Gerçekte bu kadarı bile, Gâzi ‘nin tasarladığı o ‘İhtilâlden çok daha vâsi tahavvülat’ için, fırka’nın da, lider kadrosunun da, koşulların da yeterince elverişli olmadığını göstermeye yeter, ama; isterseniz ‘İnkılâb’ ın nasıl ‘değerlendirildiğini’ bir de Sol ‘dan, iki ‘Kadrocu’ nun kaleminden görelim: günümüzdeki bazı ‘Halkçılar’ ın, içine düştükleri ‘ofsayt mesâfesini’ gösterecektir.

‘Millî inkılâp’ mı, ‘millî müdafaa’ mı?

Yakup Kadri bey yazıyor: ”… Batı demokrasilerinin bu avâre hayranları değil midir ki bizim çocukluğumuzda, dışardan bize ‘hürriyet’ getirecek Düvel-i Muazzama gemilerini, bütün Akdeniz ufuklarında gözleyip dururlardı. (Buraya dikkat!) O zaman Avrupa’ya kaçmak bize, en büyük cesaret ve kahramanlık hadisesi gibi görünürdü; ömürlerinde bir defa Avrupa’ya kaçmamış olan fikir adamlarının ne sözüne, ne özüne itibar edilirdi…”

”… Onun içindir ki bir Türk kumandanı, bir Türk inkılâpçısı; ilk defa olarak 1919 senesinde bir hak ve adalet prensibini müdafaa için Avrupa’ya başvuracak yerde, bir Türk vapuruna binip Anadolu’ya geçtiği vakit, herkesin parmağı ağzında kalmıştı. Bu Türk inkılâpçısı yalnız Avrupa’ya gidecek yerde, Anadolu’ya geçmekle kalmıyor, (buraya dikkat!) ilk defa olarak Avrupa’dan, Avrupa’nın bütün hüküm ve nüfuzundan sıyrılıp, kendi milletinin kucağına sığınıyordu…”

Yadırganan besbelli bu, zira yapılan gerçek manasıyla anlaşılmamış, onu kendi çıkarlarına ve mantıklarına göre değerlendirmişler; bunu da, Şevket Süreyya bey ‘in kaleminden öğreneceğiz:

”… Millet meclisi saflarında yer almış kalabalık bir insan grubu vardı ki, onlar için ‘Millî Hareket’, 9 Eylül 1922′de gâyesine varmış, düşman topraklarımızdan çıkarılmış ve dava sona ermişti; (buraya dikkat!) çünkü onlar için girişilmiş iş, bir ‘Millî İnkılâp’ değil, sadece ‘Millî Müdafaa’ idi, bu müdafaa da istenilen meyveleri vermişti. Bundan sonra, birtakım rejim ve kuruluş davalarına dalmadan, yavaş yavaş otoritesini tekrar kazanacak Hilafet Yönetimi gölgesinde, alışılmış parlamento hayatı içinde, gününü gün etmekten başka, yapılacak iş kalmamıştı…”

Oysa, ”… Türk Milleti’nin Cumhuriyet düzeni, yalnız bilinen bir hükümet şeklinin, Türk bünyesine işlenişi değildir. (Buraya dikkat!) Türk Milleti’nin bir halk cumhuriyeti düzeni içinde örgütlenişinde, Şark’ta bütün bir ortaçağ toplumunun, Garp’ta bütün bir XIX. yüzyıl Sömürgeciliği’nin ve akla gelebilen bütün anarşist ihtirasların; Türk vatanının harim-i ismetinde, toptan ve sonsuza kadar gömülüşü vardır…” (Kadro, 22. sayı: Teşrin-i evvel 1933)

Batı ‘nın -ve içerdeki ‘eyyamcılar’ın- Türk Milleti’ne ‘kusturmaya’ çalıştığı şimdi budur.

• mavri mira cemiyeti

• Hangi CHP!.. Nereye?..
• SİYASİ DURUM VE MÜCADELE
• Cumhuriyet Halk Partisi’nin İlk Programları ve Dokuz Umde
• Halk Fırkası’nın Kuruluşu
• Kılıçdaroğlu: “Genel af söylemi yanlış”

Ülkeyi işgalden kurtaran Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin partiye dönüşmesiyle ortaya çıkan CHP, kurtuluşçu ve modernleştirici bir parti kimliğine sahiptir. Bu kapsamda, Kurtuluş Savaşında ülkeyi kurtaran parti 1923 sonrası dönemde devlet kurma/ ulus inşa etme misyonu yüklenmiştir. Nitekim tüm tek parti dönemi boyunca kabul edilen CHP programlarına (1931, 1935, 1939 ve 1943) bakıldığında –Dokuz Umde de dahil olmak üzere-, yeni bir devlet, yeni bir ulus inşası açıkça görülmektedir. Bu kapsamda Dokuz Umde’de dikkati çeken unsurlardan bazıları şunlardır:

• Egemenliğin millete ait olduğu,
• Güvenlik sorununun çözüleceği,
• Adalet sisteminin reforma tabi tutulacağı,
• Askerliğin kısaltılacağı,
• Savaşta harap olan ülkenin yeniden inşa edileceği,
• Ekonomik ve sosyal alanda halk yararına politikaların uygulanacağı (aşar vergisinin yeniden düzenlenmesi, tütün ekimine ilişkin düzenlemeler, üreticilere yönelik kredi kolaylıkları, tarımda makineleşme, demiryolları yapımı, eğitimin yaygınlaştırılması, sağlık sisteminin düzenlenmesi, ormanların verimli bir şekilde işletilmesi, hayvancılığın geliştirilmesi).

9 Eylül 1923 tarihinde kabul edilen Halk Fırkası Nizamnamesi’nin birinci maddesinde ise Partinin;

a. Milli hakimiyetin halk tarafından ve halk için icrasına rehberlik etmek,
b. Türkiye’yi asri bir devlet halinde yükseltmek,
c. Türkiye’de bütün kuvvetlerin üstünde kanunun velayetini hakim kılmak için çalışacağı belirtilmektedir.

1931, 1935, 1939 ve 1943 tarihli CHP programlarının girişinde vatan, millet ve devlet gibi başlıkların olması ilk bakışta şaşırtıcı gelebilir. Bununla birlikte, söz konusu dönemde ulus ve devlet inşasının halen sürmekte oluşu gerçeği dikkate alındığında bu dönemdeki söylem ve uygulamaların bu amaçlara dönük program (yani yapılacak işler) dahilinde olduğu görülecektir. Nitekim Mustafa Kemal Atatürk 9 Mayıs 1935 tarihinde, CHP Dördüncü Büyük Kurultay’ında yaptığı konuşmada Türk Devrimi’ni şöyle tanımlamaktadır:

“Uçurumun kenarında yıkık bir ülke… Türlü düşmanlarla kanlı boğuşmalar… Ondan sonra, içerde ve dışarıda saygı ile tanınan yeni vatan, yeni toplum, yeni devlet ve bunları başarmak için arasız devrimler… İşte Türk genel devriminin kısa bir diyemi…”

1931 programında “kadınlara milletvekili seçilme hakkı verilmesi” gibi dönemin tüm çağdaş uluslarının da ilerisinde çağdaş bir hakkın tanınacağı belirtilmektedir. Nitekim Bir sonraki 1935 Programından önce bu hedef gerçekleştirilmiştir.

1931 Programında, bir dereceli seçim sistemi toplumun (ileride) belli bir olgunluğa ulaşmasından sonra uygulanabilecek nihai bir hedef olarak algılanmaktadır. 1935 tarihli programda ise, ileride bir dereceli seçim sistemine geçilmesinden vazgeçilerek, iki dereceli sistemin demokratikleştirilmesi esası benimsenmiştir. İkinci Dünya Savaşı koşullarında hazırlanan 1943 tarihli program ise, bu konuda daha geri bir nitelik taşımakta olup, iki dereceli seçim sistemine devam edileceğini belirtilmektedir.

1935 programı, 1931 tarihli programa göre daha ayrıntılıdır. Partinin ideolojisi Kemalizm olarak tanımlanmıştır. Uluslar arası amaçları olan, kökü yurt dışında olan ve sınıf esasına dayalı cemiyetlerin kurulamayacağının belirtilmesi dikkat çekicidir. Ayrıca işçi ve esnafın parti tarafından örgütleneceği belirtilmektedir ki, bunun ilk örneği İzmir’de verilmiştir. Bu tarihlerde, Recep Peker’in otoriter-totaliter bir parti program ve tüzüğü hazırladığı, bunun Atatürk tarafından reddedildiği çeşitli kaynaklarda belirtilmektedir. Ancak, bu program ve tüzük taslağı ortada yoktur.

1943 Programının beşinci bölümü “Cihan harbi içinde idare” ve altıncı bölümü “Cihan harbinden sonraki ihtimaller”, Partinin dönemin koşullarına uyum sağladığının ve Programını buna göre revize ettiğinin önemli bir göstergesidir. Nitekim tek parti dönemi boyunca dört yılda bir toplanan CHP Kurultaylarının en önemli işlerinden biri Parti Programı üzerine yapılan çalışmalardır. “Altı Ok”un aşamalı bir şekilde kabul edilmesi gibi, Kemalizm de tek parti dönemi boyunca –özellikle de Atatürk döneminde- gelişip bir ideoloji niteliği kazanarak, belirli bir çerçeveye oturtulmuştur.

• 9 UMDE
• dokuz umde
• cumhuriyet halk fırkası 9 umde
• 9 umde ilk maddesi
• 9 umde maddeleri

• Halk Fırkası’nın Kuruluşu
• Hangi CHP!.. Nereye?..
• Kılıçdaroğlu: “Genel af söylemi yanlış”
• Cumhuriyet Halk Partisi Olağan Büyük Kongresi
• Baykal: “Bu bir cemaat hesaplaşmasıdır”

“…Milletin her sınıf halkından, hatta İslam dünyasının en uzak köşelerinden bana ebedi olarak iftihar duyacağım şekilde gösterilen teveccüh ve itimada layık olabilmek için en mütevazı bir millet ferdi sıfatiyle hayatımım sonuna kadar vatanın hayrına vakfeylemek emeliyle barıştan sonra Halkçılık esası üzerine dayanan ve Halk Fırkası adıyla siyasi bir fırka kurmak niyetindeyim”.

Mustafa Kemal Atatürk’ün bu konuşmayı yaptığı tarihlerde Kurtuluş Savaşı yeni sona ermiş, Mudanya Ateşkes Antlaşması yeni imzalamış, Saltanat yeni kaldırılmış ve Lozan Barış görüşmeleri yeni başlamıştır. Aynı zamanda TBMM’de gruplaşmalar çoğalmış ve siyasal yaşamda siyasal partilere gereksinim duyulmaya başlanmıştır. 6 Aralık 1922 tarihinde basına yaptığı açıklamada yeni bir döneme girildiğini belirten Mustafa Kemal Atatürk, Kurtuluş Savaşı’nda olduğu gibi, izleyen dönemdeki çağdaşlaşma sürecinde de milletin yardımını ve aydınların da katkısını istiyordu.

Atatürk bu konuşmanın hemen sonrasında bir yurt gezisine çıkmıştır. Gezi sırasında yaptığı bir konuşmada kuruluş yıllarında Halk Fırkasının temel felsefelerinden birini oluşturacak şu ifadeye yer vermiştir:

“Bence, bizim milletimiz birbirinden çok farklı menfaatleri takip edecek ve bundan dolayı da mücadele halinde buluna gelen çeşitli sınıflara malik değildir. Memleketteki sınıflar birbirlerine lazım olan ve birbirlerini tamamlayıcı ve bütünleyici mahiyettedir. Onun için de Halk Fırkası bütün sınıfların haklarını, yükselme sebeplerini ve saadetini sağlamak yolunda çalışmalarda bulunacaktır”.

Görüldüğü gibi Mustafa Kemal Atatürk yaptığı konuşmada, Halk Fırkası’nın sınıf temeli üzerine kurulmayacağını, sınıf ayrımı yapılamayacağını ve tüm sınıfları kapsayan bir parti olacağını belirtmektedir. Bu konuşma, Kurtuluş Savaşı sonrası Türkiye’sinde ortaya çıkan ve 10’ncu Yıl Marşı’nda da ifadesini bulan “imtiyazsız, kendine güvenen toplum, kaynaşmış kitle” arayışına, parti yoluyla cevap oluşturma ve ulus devlete yönelişin bir habercisi gibidir.

8 Nisan 1923 tarihinde ise, Mustafa Kemal Atatürk, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Başkanı sıfatıyla, bir bildiri yayınlamıştır. Dokuz maddeden oluştuğu için 9 umde (ilke) olarak anılan bu metin, bir “seçim bildirgesi”dir. Bu seçim bildirgesi, aynı zamanda, kurulacak parti için de bir program hazırlığı niteliğini taşımaktadır.

Daha sonra Mustafa Kemal Atatürk ve partinin kuruluşunu destekleyen milletvekilleri, tüzük hazırlıklarına başlamışlardır. Hazırlanan tüzükte, “Halkçılık”, “Cumhuriyetçilik” ve “Milliyetçilik” temel ilkeler olarak benimsenmiş; “Ulusal Egemenlik”, “Devrim” ve “Hukukun Üstünlüğü” kavramlarına da yer verilmiştir.

Bu gelişmelerden sonra “Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti”, “Halk Fırkası”na dönüştürülmüş ve Mustafa Kemal Atatürk, 9 Eylül 1923’te İçişleri Bakanlığı’na başvurarak, “Halk Fırkası”nın kuruluşunu bildirmiştir.

CHP’nin partileşme sürecindeki gelişim çizgisinin de ortaya koyduğu gibi, Cumhuriyet Halk Partisi, Kurtuluş Savaşı’nı örgütleyen ve yürüten “Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti”nin devamıdır. Başlangıçta “Halk Fırkası” olan partinin adı, 1924 yılında “Cumhuriyet Halk Fırkası”, 1935 yılında da “Cumhuriyet Halk Partisi” olarak değiştirilmiştir.

• halk fırkası
• halk fırkasının kuruluşu
• halk fırkasının kurulması
• cumhuriyet halk fırkasının kuruluşu
• HALK FIRKASI

• Cumhuriyet Halk Partisi’nin İlk Programları ve Dokuz Umde
• Cumhuriyet Halk Partisi Olağan Büyük Kongresi
• Hangi CHP!.. Nereye?..
• Kılıçdaroğlu: “Genel af söylemi yanlış”
• Baykal: “Bu bir cemaat hesaplaşmasıdır”

Afla ilgili sözleri nedeniyle CHP lideri Baykal’ın da eleştirdiği Kılıçdaroğlu, NTV’ye yaptığı açıklamada şunları söyledi: “Biz sanki genel af istiyormuşuz gibi değerlendirilmesini anlamak mümkün değil. Yanlış yere bilinçli olarak çekiliyor, sözler çarpıtılıyor. Genel af söylemi yanlış. Ben hiçbir yerde genel af söylemini kullanmadım. Toplumsal uzlaşmanın gereği olarak ortaya çıkarsa CHP de buna destek verir dedim. Kimse farklı şekilde yorumlamasın, farklı yönlere de çekmesin.”

Cumhuriyet

• Hangi CHP!.. Nereye?..
• Cumhuriyet Halk Partisi’nin İlk Programları ve Dokuz Umde
• Halk Fırkası’nın Kuruluşu
• Cumhuriyet Halk Partisi Olağan Büyük Kongresi
• Baykal: “Bu bir cemaat hesaplaşmasıdır”