Cumhuriyetçilik ilkesi Kemalist ilkeler arasında yer alan Cumhuriyetçilik esas itibariyle Demokrasinin devlet şekline uyarlanmış hali şeklinde tanımlanır. Farsça halk demek olan “Cumhur” kelimesinden gelir. Bu bakımdan Halk ve yönetim kelimelerinin bir araya geldiği “Demos” ve “Kritos” yani demokrasi sözcüğünün eş anlamlısı kabul edilebilir.

Atatürk için, Kemalizm’in “Cumhuriyetçilik” ilkesi ile “Demokrasi” eşanlamlı idi:

“Cumhuriyet rejimi demek, demokrasi sistemi ile devlet şekli demektir. Biz cumhuriyeti kurduk, on yaşını doldururken demokrasinin bütün gereklerini sırası geldikçe uygulamaya koymalıdır. Milli egemenlik esasına dayalı memleketlerde siyasi partilerin var olması tabiidir. Türkiye Cumhuriyeti’nde de birbirini denetleyen partilerin doğacağına şüphe yoktur. ”

Atatürk için, demokrasi her şeyden önce bir özgürlük sorunuydu:

“ İrade ve egemenlik milletin tümüne aittir ve ait olmalıdır. Demokrasi sosyal yardım veya iktisadi teşkilat sistemi değildir. Demokrasi maddi refah meselesi de değildir. Böyle bir görüş vatandaşların siyasi hürriyet ihtiyaçlarını uyutmayı amaçlar… Bir ulusu oluşturan bireylerin o ulus içinde, her çeşit özgürlüğü, yaşamak özgürlüğü, çalışmak özgürlüğü, düşünce ve vicdan özgürlüğü güven altında bulunmalıdır. ”

Atatürk’ün kendi el yazısı ile kaleme aldığı ve halka demokrasiyi ve özgürlüğü öğretmek için ele aldığı “Medeni Bilgiler” kitabında “kamuoyu” şöyle anlatılıyordu :

“ Ulusal egemenlik temeline dayalı temsili bir hükümette kamuoyu büyük rol oynar. Basın yayın ve toplantı özgürlükleri olmadan ve kamuya ilişkin işler hakkında geniş bir eleştiri ortamı bırakılmadan kamuoyu görevini yerine getiremez. Ulusal egemenlik ve temsili hükümet düşüncesinin yayılması ve yükselmesi ancak kamuoyunun etkinliği ile olabilir. ”

Aynı kitabında Atatürk’ün “basın özgürlüğü” ile ilgili görüşleri de şöyleydi:

“ Basın yayın özgürlüğünden ortaya çıkabilecek olumsuzlukları ortadan kaldıracak etkin yol, kesinlikle geçmişte olduğu gibi basın yayın özgürlüğünü kısıtlama yolu değildir. Basın yaın özgürlüğünden doğacak sakıncaların ortadan kaldırılması yolu, yine doğrudan basın yayın özgürlüğüdür. ”

Atatürk’ün daha sonra Cumhuriyet Halk Partisi adını alacak olan “Halk Fırkası”nın tüzüğünü hazırlarken, bu partinin “laik demokrat” olduğunu vurgulamaya özen göstermiştir. Zamanın Fransa Büyükelçisi’ne söyledikleri ise onun demokrasi anlayışını göstermektedir.

“ Kişisel iktidar gibi zararlı bir örnek bırakarak ölmeyeceğim. Parlamenter bir cumhuriyet kuracağım. ”

Atatürk elinde hem padişah hem de halife olacak kadar gücü olduğu halde Cumhurbaşkanlığını bile geçici bir görev olarak düşünmekteydi. Fethi Okyar’ın 9 Ağustos 1930 tarihli mektubuna verdiği yanıtta şu satırlar vardır:

“ Bildiğiniz gibi resmi görevim dolayısıyla ben bugün Cumhuriyet Halk Fırkasının Genel Başkanlığını fiilen yapamamaktayım. Fiili Başkanlık İsmet Paşa tarafından yerine getirilmektedir. Cumhurbaşkanlığı görevimin bitiminde, bizzat kurduğum Cumhuriyet Halk Fırkasının Başkanlığını fiilen yerine getireceğim tabiidir.

Okunma sayısı: 702

• cumhuriyetçilik ilkesi

• Türkiye ayakta
• Türk Askeri Diyarbakır’da sloganlarla yürüdü!
• Türkiye’yi Soykırımla Suçlayanların Tarihleri Katliamlarla Dolu
• 2 Yüzlü
• Türkiye’yi ayrışma sürecine sokan politikaları lanetliyoruz